Kozijn lekt bij regen: waar komt het water vandaan?

Het begint meestal klein. Een vochtplekje op de vensterbank na een stevige bui, een streep op het behang naast het raam, of een plas in de sponning die er de volgende ochtend nog staat. En dan de vraag die iedereen stelt: is mijn kozijn kapot?

Vaak niet. Een kozijn is geen waterdichte doos, maar een systeem dat regenwater juist bínnenlaat en gecontroleerd weer afvoert. Gaat dat mis, dan zit de oorzaak in negen van de tien gevallen in een onderdeel van een paar euro. Hieronder staat waar u moet kijken, in welke volgorde, en wanneer het wél tijd is voor een nieuw kozijn.

Eerst uitsluiten: is het regen of is het condens?

Deze vraag scheelt u de meeste tijd. Regenwater komt binnen tijdens of vlak na neerslag, meestal met wind erbij, en het verschijnt op één plek. Condens verschijnt bij koud weer, ook als het droog is, en slaat neer over het hele glasoppervlak of langs de randen.

Een simpele test: droog alles af en let op wanneer het terugkomt. Blijft het raam bij vriesweer zonder regen nat aan de binnenkant, dan gaat het over vocht in de woning en niet over een lek. Dat verhaal staat apart uitgewerkt in condensvorming op kozijnen, inclusief het verschil tussen condens binnen, buiten en tussen het glas.

Waar het water opduikt, en wat dat betekent

Hoe een kozijn met water omgaat

Kunststof en aluminium profielen werken met gecontroleerde afwatering. Regen die langs het glas naar beneden loopt, komt in de sponning terecht, de smalle goot onder het draaiende deel. Daar liggen afwateringsgaten of sleuven die het water naar buiten laten en tegelijk de druk verevenen, zodat wind het water niet naar binnen kan duwen.

Twee rubbers doen het echte werk. Het buitenrubber houdt de grofste bui tegen, het middenrubber vormt de eigenlijke afdichting tussen vleugel en kozijn. De regel die daarachter zit, geldt in de hele bouw: binnen dicht, buiten open. Het binnenwerk moet lucht- en dampdicht zijn, de buitenzijde moet water kwijt kunnen. Wie dat omdraait, sluit vocht op.

Precies daar gaat de meest voorkomende fout: iemand ziet water uit een gaatje onderin lopen en spuit dat dicht met kit. Het water blijft dan in het profiel staan, zoekt de weg van de minste weerstand en komt aan de binnenkant tevoorschijn. Kit hoort in de aansluitvoeg tussen kozijn en metselwerk, nooit in een afwateringsgat. Welke kit waar hoort, staat in kozijnen afkitten.

Lekkage opsporen in vier stappen

1. Noteer wanneer het gebeurt. Alleen bij regen uit het zuidwesten? Dan hebt u met slagregen op die gevel te maken en ligt de oorzaak vrijwel zeker in de afdichting van het draaiende deel. Ook bij windstille motregen nat? Kijk dan eerst naar de afwatering en de kitvoeg.

2. Maak de sponning leeg en schoon. Blaadjes, zand, insecten en oude kitresten verstoppen de afwateringsgaten. Zuig de sponning uit en prik de gaatjes voorzichtig door met een houten satéprikker. Gebruik geen schroevendraaier of boortje: u beschadigt de coating of het profiel.

3. Doe de slangproef, van onder naar boven. Laat iemand binnen kijken terwijl u buiten met een tuinslang begint bij de onderdorpel, daarna de zijkanten en pas als laatste de bovendorpel. Sproei rustig, een paar minuten per zone. Zo weet u wélke zone lekt in plaats van dát het lekt.

4. Leg het vast. Foto's van het natte punt, van de sponning en van de kitvoeg helpen enorm wanneer u er later een vakman bij haalt of het bij een verhuurder meldt.

Wat u zelf kunt oplossen

Schoonmaken en doorprikken van de afwatering is eenvoudig werk en lost verrassend veel op. Rubbers laten zich vaak zelf vervangen: ze zitten in een groef geklemd en zijn per meter te koop. Smeer ze daarna in met een siliconenvrij onderhoudsmiddel, dan blijven ze soepel.

Sluit het raam niet meer strak, dan hoeft er niet meteen iets stuk te zijn. Draaikiepramen zijn af te stellen met een inbussleutel; dat staat stap voor stap in draaikiepraam afstellen. Is het beslag zelf versleten, kijk dan in hang en sluitwerk van kozijnen.

Een gescheurde kitvoeg is ook doe-het-zelfwerk, mits u de oude voeg volledig verwijdert en de ondergrond droog en vetvrij is. Kit over kit houdt geen jaar. Zit het probleem dieper, in de aansluiting tussen kozijn en metselwerk, dan wordt het bouwkundig: daar hoort compriband of een folie, en dat vervangt u niet met een spuit kit. Die aansluiting hebben we beschreven in kunststof kozijnen afwerken aan de buitenkant.

Wat u niet moet doen: boren of schroeven in het profiel om iets vast te zetten. In een kunststof kozijn zit een gesloten kamer met stalen versteviging, en elk gat daarin is een nieuwe route voor water. Meer daarover in wat u aan een kunststof kozijn kunt repareren.

Wanneer het toch aan het kozijn ligt

Er zijn situaties waarin schoonmaken en afstellen niet meer helpen.

• Houtrot in de onderdorpel. Een zachte plek die u met een schroevendraaier indrukt, is doorgerot hout. Plaatselijk herstel kan, maar bij meerdere ramen tegelijk is vervangen meestal verstandiger.
• Een scheefgezakt of verdraaid kozijn. Als de kier tussen vleugel en kozijn boven smal is en onder breed, sluit geen enkel rubber nog gelijkmatig. Meet dan eerst de diagonalen van de opening, want de oorzaak zit vaak in het metselwerk eromheen; zie kozijn verzakt.
• Een lekke isolatieruit. Vocht tussen de ruiten krijgt u er niet meer uit; het glas moet eruit. Wat dat kost staat in dubbel glas vervangen.
• Een dorpel zonder werkende druiprand. Zonder die neus loopt water terug over het metselwerk naar binnen. Zie raamdorpel vervangen.

Wanneer herstel nog loont en wanneer niet, weegt kozijnen renoveren of vervangen tegen elkaar af. Gaat u vervangen, dan is het slim om het meteen goed te doen: nieuwe kozijnen met HR++ of triple glas leveren subsidie op via de ISDE, en soms ook een gemeentelijke bijdrage. In Alblasserdam loopt die gemeentelijke bijdrage bijvoorbeeld hoger op dan in het naburige Papendrecht.

Wie belt u, en betaalt de verzekering?

Huurt u de woning, dan is een lekkend kozijn geen kleine herstelling maar onderhoud dat bij de verhuurder ligt. Meld het schriftelijk en bewaar de foto's; de route die u daarna hebt, staat in kozijnen in een huurwoning.

Bent u eigenaar, dan hangt het van de oorzaak af. Een opstalverzekering dekt doorgaans plotselinge en onvoorziene schade, niet slijtage of achterstallig onderhoud, en een lek dat al maanden loopt valt zelden onder dat eerste. Lees uw polisvoorwaarden na voordat u ervan uitgaat dat het gedekt is. Is de woning nog geen tien jaar oud of is het kozijn recent geplaatst, kijk dan naar de garantie; wat daar gebruikelijk is, hebben we verzameld in garantie op kozijnen.

Voor het werk zelf geldt: een glaszetter voor de ruit, een kozijnspecialist voor beslag, rubbers en profiel, en bij een natte muur naast het kozijn eerst een blik op de gevel zelf. Een schilder die alleen overschildert, dekt het probleem af zonder het op te lossen.

Kort samengevat

Water in de sponning is normaal, water dat blijft staan niet. Begin bij de afwateringsgaten en de rubbers, dan pas bij de kit, en pas daarna bij het kozijn zelf. Verwissel regen nooit met condens, en spuit een afwateringsgat nooit dicht.

Blijkt vervangen toch de beste route, dan stelt u online samen wat u zoekt en ziet u meteen een richtprijs in de configurator. Wij regelen gratis en vrijblijvend uw offerte bij een vooraf gecontroleerde vakpartner; de exacte prijs volgt uit de offerte die u van ons krijgt. Hoe zo'n vervanging verloopt, leest u bij kozijnen vervangen.