Condens op kozijnen en glas: oorzaken en oplossingen

Beslaan uw ramen 's ochtends dicht, of ziet u druppels langs de onderkant van het glas lopen? Condens op kozijnen en glas is een van de meest voorkomende klachten die wij horen, en de oorzaak verschilt per geval. Soms is het onschuldig, soms wijst het op te weinig ventilatie, en in een enkel geval zit het probleem in het glas zelf. Dit artikel legt uit waar condens vandaan komt, wanneer u zich zorgen moet maken en wat u er zelf aan kunt doen.

Waarom ontstaat condens eigenlijk?

Condens ontstaat zodra vochtige lucht een koud oppervlak raakt. Lucht kan bij een hogere temperatuur meer waterdamp vasthouden dan bij een lage temperatuur; komt die lucht in aanraking met iets kouds, zoals een raam, dan koelt de laag lucht vlak bij het glas snel af en slaat het overtollige vocht neer als kleine druppeltjes.

Twee factoren spelen daarbij mee. Ten eerste het temperatuurverschil tussen binnen en buiten: hoe kouder het buiten is, hoe kouder het glasoppervlak, en hoe groter de kans op condens. Ten tweede de hoeveelheid vocht die u zelf produceert. Een gemiddeld huishouden brengt zo'n tien liter water per dag in de lucht, door koken, douchen, wassen drogen en simpelweg ademhalen (bron: ampa.nl). Zonder voldoende afvoer van die vochtige lucht hoopt het vocht zich op, en het raam is meestal het eerste koude oppervlak waar dat zichtbaar wordt.

De ideale relatieve luchtvochtigheid in een woning ligt tussen de 40 en 60 procent. Daarboven neemt niet alleen de kans op condens toe, maar ook het risico op schimmelvorming.

Drie soorten condens, drie verschillende oorzaken

Niet elke vorm van condens vraagt om dezelfde aanpak. Het maakt nogal wat uit óf de druppels zich aan de binnenkant, de buitenkant of tussen de glasplaten bevinden.

Condens aan de binnenkant van het glas is de meest voorkomende vorm en wijst meestal op een combinatie van te veel vocht in huis en onvoldoende ventilatie, eventueel versterkt door een kouder glasoppervlak bij enkel of ouder dubbel glas.

Condens aan de buitenkant van het glas komt vooral 's ochtends vroeg voor, bij helder weer en weinig wind, en is eigenlijk goed nieuws: het betekent dat uw kozijnen zo goed isoleren dat het glasoppervlak nauwelijks warmte van binnen doorlaat. Daardoor koelt de buitenkant van het glas sneller af dan de omgevingslucht, tot onder het dauwpunt, net als bij een auto in de vroege ochtend. Dit verschijnsel komt vaker voor bij HR++ en vooral triple glas dan bij oudere beglazing, juist omdat die béter isoleren. Er is dan niets aan het glas of kozijn mis; het verdwijnt vanzelf zodra de zon of buitentemperatuur stijgt.

Condens tussen de glasplaten, bij dubbel of triple glas, is de enige vorm die op een defect wijst. Tussen de glasbladen zit een afstandhouder met een droogmiddel dat vocht moet afvangen; raakt de randafdichting van de glaslat beschadigd of verouderd, dan kan vochtige lucht tussen de platen doordringen. Eenmaal daar kan het niet meer weg, dus condens tussen het glas verdwijnt niet vanzelf en wordt bij herhaling erger. De enige oplossing is de glaseenheid laten vervangen; schoonmaken of extra ventileren helpt hier niet, omdat het vocht zich aan de binnenzijde van de spouw bevindt. Is de glaseenheid nog relatief nieuw, controleer dan of dit onder de fabrieksgarantie op het glas valt; meer over garantietermijnen leest u in ons artikel over garantie op kozijnen.

Zo voorkomt u condens aan de binnenkant

Bij condens aan de binnenkant is ventileren de eerste stap, ongeacht het type kozijn of glas dat u heeft:

• Zet dagelijks een kwartier de ramen tegen elkaar open, ook in de winter. Juist dan is de lucht buiten droger dan de verwarmde lucht binnen.
• Zet tijdens koken en douchen altijd de afzuigkap of ventilator aan, en laat die nog even doorlopen nadat u klaar bent.
• Droog de was bij voorkeur buiten, of gebruik een wasdroger met een externe afvoer in plaats van de was binnenshuis te drogen.
• Houd de deur van de badkamer of keuken dicht tijdens en kort na gebruik, zodat vochtige lucht zich niet door de rest van de woning verspreidt.
• Ventilatieroosters boven de kozijnen zorgen voor een continue, kleine luchtstroom zonder dat u ramen open hoeft te zetten en zonder de tocht van een gekierd raam. Bij kunststof kozijnen is een rooster achteraf goed in te bouwen.
• Een mechanisch ventilatiesysteem met warmteterugwinning ververst de lucht in huis voortdurend, zonder dat u daarbij warmte verliest.

Welke rol speelt uw kozijn en glas?

Hoe kouder het binnenoppervlak van uw glas, hoe eerder condens optreedt bij eenzelfde luchtvochtigheid. Enkel glas en oud, dun dubbel glas koelen het snelst af, waardoor condens aan de binnenkant er relatief vaak voorkomt. HR++ en vooral triple glas houden het binnenoppervlak warmer, doordat de spouw tussen de glasplaten is gevuld met een isolerend gas en voorzien is van een warmtewerende coating. Daardoor neemt de kans op condens aan de binnenkant af zodra u van enkel of oud dubbel glas overstapt naar HR++ of triple glas, al blijft voldoende ventilatie nodig. Hoe de U-waarde van glas en kozijn precies werkt, leggen we uit in ons artikel over de U-waarde van kozijnen; de keuze tussen HR++ en triple glas komt aan bod in HR++ of triple glas.

Ook het kozijnmateriaal zelf speelt een rol, al is die kleiner dan die van het glas. Kunststof kozijnen en aluminium kozijnen met een thermische onderbreking geleiden minder kou naar de binnenkant van het profiel dan een enkelwandig metalen kozijn zonder onderbreking. Bij houten kozijnen is vooral de conditie van de verflaag en het hout van belang: vochtig of beschadigd hout houdt vocht langer vast, wat lokale condensvorming op en rond het kozijn in de hand kan werken.

Overzicht: type condens, waarschijnlijke oorzaak en oplossing

Telt condens mee voor de ISDE-subsidie?

Condensklachten zijn op zichzelf geen subsidiabele maatregel. Vervangt u glas dat blijvend condens tussen de platen vertoont door nieuw HR++ of triple glas dat aan de U-waarde-eisen voldoet, dan komt die vervanging wel gewoon in aanmerking voor de ISDE-subsidie van de RVO: 25 euro per vierkante meter voor HR++ of triple glas in een bestaand kozijn, oplopend tot 111 euro per vierkante meter voor triple glas in een volledig nieuw kozijn, bij minimaal 3 en maximaal 45 vierkante meter (bron: RVO). De stappen van die aanvraag staan in ons artikel over de ISDE-subsidie voor kozijnen.

Wanneer is verder onderzoek nodig?

Blijft u ondanks goede ventilatie last houden van condens aan de binnenkant, dan is het glasoppervlak vermoedelijk kouder dan wenselijk voor de vochtigheidsgraad in uw woning. Dat kan wijzen op verouderd enkel of dubbel glas, een kozijn dat niet meer goed sluit, of onvoldoende isolatie elders in de woning. Twijfelt u tussen extra ventilatie, nieuw glas of complete kozijnvervanging, stel dan uw situatie samen in de configurator; u ziet direct een richtprijs en een indicatie van de ISDE-subsidie. Wilt u eerst kleinere stappen zetten, dan kan ook alleen bestaande kozijnen isoleren al verschil maken.