Als de nieuwe kozijnen erin staan, is het werk buiten nog niet af. Tussen het kozijn en het metselwerk zit een naad, de dagkanten zijn vaak beschadigd geraakt bij het uitbreken, en onderaan moet het water ergens naartoe. Precies daar wordt bepaald of uw gevel over vijftien jaar nog droog en strak is, of dat u met vochtplekken en losse voegen zit. In dit artikel leest u hoe die buitenafwerking hoort te werken, welke materialen waarvoor bedoeld zijn, en welke fout u het vaakst terugziet.
De binnenkant behandelen we apart, want dat is een ander verhaal met andere materialen: zie kunststof kozijnen afwerken aan de binnenkant.
Wat er buiten overblijft als het kozijn erin staat
Een kozijn wordt niet strak tegen het metselwerk aan geduwd. Er blijft bewust ruimte omheen, de stelruimte, zodat het kozijn recht gesteld kan worden en zodat er ruimte is om te werken en uit te zetten. Kunststof zet bij zon meer uit dan hout of steen, dus die ruimte is geen slordigheid maar noodzaak.
In die stelruimte moeten drie dingen tegelijk geregeld worden. Regen mag er niet doorheen naar binnen. Lucht mag er niet langs naar binnen, want dat is tocht en energieverlies. En vocht dat toch achter de afwerking komt, moet naar buiten kunnen ontsnappen. Die drie eisen bijten elkaar als je ze op de verkeerde plek probeert op te lossen, en dat is waar het in de praktijk misgaat.
De regel die alles bepaalt: binnen dicht, buiten open
De vuistregel in de bouw is kort. Aan de binnenzijde maakt u de aansluiting luchtdicht. Aan de buitenzijde maakt u hem waterkerend, maar dampopen.
Vakblad Bouwwereld verwoordt de binnenkant zo: "De luchtdichtheid van de aansluiting tussen kozijn en stelkozijn moet je aan de binnenzijde realiseren, bij voorkeur door middel van een kitvoeg op rugvulling" (bron: Bouwwereld). Dezelfde bron verwijst voor de onderliggende eisen naar NEN 2778 voor vochtwering in gebouwen en naar NEN-EN 12207 en NEN-EN 12208 voor de classificatie van luchtdoorlatendheid en waterdichtheid.
Waarom buiten dan niet gewoon ook potdicht? Omdat een gevel nooit helemaal droog is. Er komt altijd wat vocht achter de buitenste laag, via slagregen, via condens in de spouw of via bouwvocht dat er nog in zit. Sluit u de buitenkant volledig af, dan zit dat vocht opgesloten tegen het kozijn en tegen het hout van een eventueel stelkozijn. Bouwwereld noemt het afplakken van de onderregel om die reden "zeer risicovol".
Praktisch betekent dat: onderaan het kozijn laat u het open. Water dat achter de afwerking komt, moet daar weg kunnen lopen en de lucht moet er langs kunnen. Rondom afkitten met een strakke voeg langs alle vier de zijden is dus geen teken van vakwerk, maar van een probleem over twee winters.
Compriband: het werkpaard van de buitenaansluiting
Voor de naad tussen kozijn en metselwerk is compriband, ook wel zwelband of voegband genoemd, het standaardmiddel. Het is een voorgecomprimeerde schuimband die na het aanbrengen langzaam uitzet en de naad opvult. De band is slagregendicht, dus water komt er niet doorheen naar binnen, maar het blijft wel dampopen zodat vocht van achteren naar buiten kan.
Belangrijk bij compriband is de maatvoering. De band heeft een bandbreedte en een voegbereik, bijvoorbeeld van 5 tot 12 millimeter. Zit uw naad daarbuiten, dan werkt het niet: te ruim en de band sluit niet aan, te krap en hij komt nooit tot zijn werkende dikte. Voor onregelmatige oude gevels betekent dat soms een bredere band of een combinatie met een profiel.
Purschuim wordt vaak in dezelfde adem genoemd, maar doet iets anders. Purschuim vult en isoleert de holte, en houdt het kozijn op zijn plek terwijl het uithardt. Als afdichting deugt het niet: het is niet waterdicht, het is niet UV-bestendig en het verkruimelt in de zon. Purschuim dat aan de buitenkant zichtbaar blijft, is dus altijd een onaf gemaakte klus, niet een afwerking.
Zes manieren om de buitenkant af te werken
| Afwerking | Waar hij hoort | Waar u op let |
|---|---|---|
| Compriband in de stelruimte | Rondom, tussen kozijn en metselwerk | Bandmaat moet bij de naadbreedte passen; onderaan open laten |
| Gevelkit op rugvulling | Boven en langs de stijlen, bij nette strakke naden | UV-bestendige gevelkit, geen sanitairkit; nooit rondom dichtzetten |
| Aanslag- of afdekprofiel | Bij rommelige of ongelijke dagkanten | In kozijnkleur meebestellen, anders valt het kleurverschil op |
| Herstel voegwerk en metselwerk | Waar stenen of voegen kapot gingen bij het uitbreken | Voegmortel laten aansluiten op de bestaande kleur en hardheid |
| Buitenstuc op de dagkant | Gestucte of geschilderde gevels | Dampopen stucsysteem kiezen, anders sluit u vocht in |
| Waterslag of raamdorpel | Onder het kozijn | Voldoende overstek en een druiprand, anders loopt water over de gevel |
Die laatste regel wordt onderschat. Een waterslag met te weinig overstek stuurt regenwater precies langs de gevel omlaag, en dat ziet u binnen een paar jaar terug als vuile strepen en groene aanslag. Is uw bestaande dorpel al verweerd, dan is de kozijnvervanging het moment om die mee te nemen: zie raamdorpel vervangen.
De volgorde waarin het werk gaat
Veel gedoe ontstaat niet door het kozijn, maar door de volgorde. Deze aanpak werkt in de praktijk het rustigst.
- Oud kozijn eruit, stelruimte schoonmaken en losse stenen of voegen wegnemen.
- Nieuw kozijn stellen, uitlijnen en mechanisch bevestigen.
- Compriband aanbrengen en de holte vullen waar dat nodig is.
- Metselwerk en voegwerk herstellen, of het afdekprofiel monteren.
- Waterslag of dorpel plaatsen en controleren of het water er echt vanaf loopt.
- Pas als laatste kitwerk, en alleen daar waar het hoort.
Kitwerk hoort achteraan omdat kit slecht hecht op stoffige of net herstelde ondergrond, en omdat een verse voeg tijd nodig heeft. Welke kit waar hoort en wat dat kost, leest u in kozijnen afkitten.
Wat kost het buiten afwerken?
De afwerking zit lang niet altijd in de kozijnprijs. Vraag daarom expliciet in de offerte wie het herstel van metselwerk, voegwerk en dagkanten doet, want dat is het bedrag dat achteraf het vaakst voor discussie zorgt.
| Onderdeel | Richtprijs | Bron |
|---|---|---|
| Voegwerk herstellen, goed bereikbare gevel | ca. €15 tot €25 per m² | voegersbedrijfoverbeek.nl |
| Voegwerk herstellen, lastig bereikbaar of speciale mortel | ca. €35 tot €45 per m² | voegersbedrijfoverbeek.nl |
| Stucwerk buiten | ca. €10 tot €22 per m² | verbouwkosten.com |
Dit zijn indicaties uit externe prijsbronnen, geen offerte. Wat u werkelijk betaalt, hangt af van de staat van de gevel, de bereikbaarheid en het aantal meters. Een richtprijs voor de kozijnen zelf rekent u uit in de configurator; het exacte bedrag volgt pas nadat een vakman de maten heeft opgenomen en de gevel heeft gezien.
Drie fouten die u later terugziet
Rondom dichtkitten. De meest gemaakte fout, en meestal goed bedoeld. Onderaan moet het open blijven, anders sluit u vocht op tegen het kozijn.
Purschuim laten zitten als eindafwerking. Het ziet er na een half jaar zon al uit als afbladderend schuim, en het houdt geen water tegen. Het hoort weggesneden en afgedekt te worden.
De verkeerde kit. Een sanitairkit of een goedkope acrylkit houdt buiten geen twee seizoenen. Buiten hoort een UV-bestendige, elastische gevelkit, aangebracht op rugvulling zodat de voeg kan bewegen en niet aan drie kanten vastzit.
Ventilatie niet vergeten
Een nieuw kozijn sluit veel beter dan het oude. Dat is precies de bedoeling, maar het betekent ook dat de natuurlijke tocht die uw huis vroeger ventileerde, verdwijnt. Zonder vervangende toevoer krijgt u vocht en beslagen ruiten in plaats van tocht. Neem daarom bij de afwerking meteen mee waar de verse lucht vandaan komt, bijvoorbeeld met een rooster in het bovenlicht. Zie ventilatierooster in kozijnen en, als u nu al condens ziet, condensvorming op kozijnen.
Kort samengevat
Buiten waterkerend en dampopen, binnen luchtdicht. Compriband voor de naad, gevelkit alleen waar hij hoort en nooit rondom, purschuim als vulling en niet als afwerking, en onderaan altijd ruimte om water weg te laten lopen. Herstel van metselwerk en dagkanten hoort in de offerte te staan, niet in de verrassing achteraf.
Wilt u weten wat nieuwe kozijnen bij u kosten, dan rekent u dat uit in de configurator. Hoe de hele route van plan tot plaatsing eruitziet, staat op kozijnen vervangen, en over het materiaal zelf leest u meer op kunststof kozijnen. Wij bemiddelen onder meer in Benthuizen en Kwintsheul en verder in de Randstad en omstreken.
Veelgestelde vragen
Moet je een kozijn aan de buitenkant afkitten?
Niet rondom. Boven en langs de stijlen kan een gevelkit op rugvulling prima, maar onderaan laat u het open zodat vocht dat achter de afwerking komt weg kan lopen. Een kozijn dat aan alle vier de zijden buiten is dichtgezet, houdt vocht vast en dat is precies wat u niet wilt.
Wat is compriband en waarom niet gewoon kit?
Compriband is een voorgecomprimeerde schuimband die in de naad tussen kozijn en metselwerk uitzet. Hij houdt slagregen tegen maar blijft dampopen, dus vocht kan naar buiten. Kit sluit die naad volledig af en werkt alleen goed op een strakke, schone en maatvaste ondergrond. In een oude, onregelmatige gevel is compriband de betere basis.
Mag purschuim aan de buitenkant blijven zitten?
Nee. Purschuim is bedoeld om te vullen en te isoleren, niet om af te dichten. Het is niet UV-bestendig en verkruimelt in de zon, en het houdt geen regen tegen. Het overtollige schuim hoort weggesneden en afgewerkt te worden met compriband, kit of een profiel.
Hoe breed mag de naad tussen kozijn en muur zijn?
Er is bewust stelruimte nodig, onder meer omdat kunststof uitzet bij warmte. Hoe breed die mag zijn, hangt af van het gekozen afdichtingsmateriaal: elke compriband heeft een voegbereik waarbinnen hij werkt, bijvoorbeeld 5 tot 12 millimeter. Is uw naad breder of ongelijk, dan kiest de vakman een andere bandmaat of een afdekprofiel.
Zit het buiten afwerken bij de prijs van nieuwe kozijnen inbegrepen?
Dat verschilt en het is de vraag die u vooraf moet stellen. De afdichting rond het kozijn hoort bij de montage, maar herstel van metselwerk, voegwerk en dagkanten is apart werk en staat lang niet altijd in de basisofferte. Vraag dat expliciet uit, zodat u niet achteraf verrast wordt.
Kan ik de buitenafwerking zelf doen?
Compriband aanbrengen en een kitvoeg trekken is met geduld te leren. Het herstellen van voegwerk en metselwerk op hoogte is dat minder, zeker als er een steiger of ladder aan te pas komt. Weegt u het af, kijk dan niet alleen naar de moeilijkheid maar ook naar de gevolgen: een verkeerd afgedichte aansluiting merkt u pas als het vocht al in de muur zit.
Waarom moet ik na nieuwe kozijnen extra ventileren?
Omdat het nieuwe kozijn veel beter sluit dan het oude. De ongewenste tocht die uw huis vroeger ventileerde, is verdwenen, terwijl er nog steeds vocht vrijkomt door douchen, koken en ademen. Zonder vervangende toevoer, bijvoorbeeld een ventilatierooster, slaat dat vocht neer op de koudste plek in huis.
