Inbraakwerende kozijnen: weerstandsklassen RC1 tot RC4 uitgelegd

Vervangt u toch al uw kozijnen, dan is dat het goedkoopste moment om ook de inbraakwerendheid te regelen: achteraf hang- en sluitwerk ombouwen kost meer dan het meteen goed regelen bij nieuwe kozijnen. In offertes en productbladen ziet u dan termen staan als RC2, weerstandsklasse 3 of SKG-sterren. Dit artikel legt uit wat die weerstandsklassen betekenen, welke klasse voor uw woning zinvol is, en hoe ze samenhangen met het SKG-keurmerk en het Politiekeurmerk Veilig Wonen.

Wat is een weerstandsklasse?

Een weerstandsklasse zegt hoe lang een raam, deur of kozijn een inbreker tegenhoudt. Bij de test krijgt een tester een vaste set gereedschap en een vaste tijd om een opening te maken waar iemand doorheen past. Houdt het element dat vol, dan haalt het die klasse. De klassen lopen van RC1 tot en met RC6, waarbij RC staat voor Resistance Class. In oudere Nederlandse stukken ziet u dezelfde klassen soms nog als WK1 tot en met WK6.

Twee dingen zijn goed om te weten. Ten eerste wordt niet het slot getest, maar het complete gevelelement: kozijn, glas, scharnieren en sluitwerk in precies de samenstelling waarin het geleverd wordt. Zwaar beslag in een slap kozijn haalt de klasse dus niet. Ten tweede heeft Nederland een eigen norm, NEN 5096, die voor het grootste deel verwijst naar de Europese NEN-EN 1627 en daar een paar typisch Nederlandse aanvalsmethoden aan toevoegt, zoals gaatjesboren en cilindertrekken (bron: informatieblad inbraakwerendheid, branchevereniging VHS).

De weerstandsklassen naast elkaar

Bronnen: de klasse-indeling met inbrekersprofiel, gereedschap en weerstandstijd komt uit de Europese norm EN 1627, in Nederland aangevuld met NEN 5096. Zie ook de VMRG kwaliteitseisen, inbraakwering. Boven RC4 bestaan nog RC5 en RC6. Die gaan uit van een inbreker met elektrisch gereedschap, zoals een zaag of een slijptol, en spelen bij woningen geen rol.

Welke weerstandsklasse hebt u nodig?

Bij nieuwbouw is RC2 wettelijk verplicht. Het Besluit bouwwerken leefomgeving, tot 2024 het Bouwbesluit, schrijft voor dat deuren, ramen en kozijnen van een woning die bereikbaar zijn voor inbraak, moeten voldoen aan weerstandsklasse 2 van NEN 5096. Wanneer een raam of deur als bereikbaar telt, bepaalt NEN 5087. Kort gezegd telt hij mee als de onderkant lager dan 5,5 meter boven het terrein zit, of als iemand er via bijvoorbeeld een plat dak, een aanbouw of een galerij bij kan klimmen (bron: VMRG kwaliteitseisen, inbraakwering).

In een bestaande woning is niets verplicht. Vervangt u kozijnen in een woning die er al staat, dan gelden er geen wettelijke eisen voor inbraakwerendheid; toepassen is vrijwillig (bron: VHS). RC2 is dan wel de logische ondergrens, juist omdat de kozijnen toch al gemaakt moeten worden.

RC3 als uw situatie erom vraagt. Denk aan een vrijstaande woning, een achterzijde die vanaf de straat niet te zien is, een achterpad, of een huis waar waardevolle spullen liggen. De stap van drie naar vijf minuten klinkt klein, maar tijd en zicht zijn precies de twee dingen die een inbreker niet wil.

RC4 is bedoeld voor panden, niet voor huizen. Weerstandsklasse 4 gaat uit van iemand die gericht en met zwaar gereedschap te werk gaat, en wordt geadviseerd voor bijvoorbeeld overheidsgebouwen, datacenters, laboratoria en ruimtes waar waardevolle goederen worden opgeslagen (bron: DS Projekten). Voor een gewone woning is dat zelden nodig, en er zit een praktische kant aan: hoe hoger de klasse, hoe zwaarder het beslag en hoe minder profielseries er nog in leverbaar zijn.

Bij elke klasse geldt dezelfde nuchtere regel: een inbreker kiest de zwakste plek. Eén raam in RC4 helpt weinig als de achterdeur ernaast nog het oude beslag heeft. Kijk dus eerst welke elementen bereikbaar zijn én uit het zicht liggen, en pak die als geheel aan. Kozijnen laten vervangen is bij uitstek het moment om dat in één keer te doen.

RC3 ramen en deuren: wat is er anders dan bij RC2?

Op papier scheelt het twee minuten. In het element zelf zit meer verschil, en dat verklaart ook waarom RC3 niet in elke profielserie te krijgen is.

Het glas gaat een klasse omhoog. Bij RC2 hoort gelaagd glas van minimaal klasse P4A volgens NEN-EN 356, bij RC3 minimaal P5A en bij RC4 minimaal P6B (bron: Aluprof, systemen voor inbraakwerende ramen en deuren). Die P-klasse zegt hoeveel slagen het glas verdraagt voordat er een gat in zit. Het is een minimum; glasfabrikanten die zich op beveiliging toeleggen, adviseren voor ramen die echt uit het zicht liggen vaak een zwaardere klasse dan de norm vraagt.

Het beslag wordt zwaarder. Waar voor RC2 doorgaans SKG** wordt voorgeschreven, is dat bij RC3 meestal SKG***. Dat merkt u aan meer sluitpunten, stevigere sluitkommen en een raamkruk met slot.

De montage telt mee. Een inbraakwerend raam of een inbraakwerende deur hoort met pluggen en harde stelblokken in de muur te worden gezet, en bij de hogere klassen wordt het glas vaak ook met een lijmkit aan de vleugel verbonden, zodat het niet als geheel uit de sponning te wrikken is (bron: Aluprof). Een RC3-kozijn dat met een paar schroeven op zachte wiggen hangt, is in de praktijk geen RC3-kozijn meer. Vraag dus niet alleen naar de klasse van het product, maar ook of het plaatsen volgens de montagevoorschriften bij die klasse gebeurt.

WK3 is RC3. Komt u in een oudere offerte, een bestek of een verzekeringspolis nog "weerstandsklasse 3" of "WK3" tegen, dan is dat dezelfde klasse onder de oude naam.

Wilt u zien wat gelaagd veiligheidsglas met de prijs doet, stel uw kozijnen samen en kies het glas bij de beglazing. De weerstandsklasse zelf kiest u daar niet: die spreken we per element af in de offerte die u van ons krijgt, zodat er zwart op wit staat welke ramen en deuren RC2 of RC3 worden.

SKG-sterren: wat zeggen ze over het hang- en sluitwerk?

Waar de RC-klasse iets zegt over het complete kozijn inclusief glas en beslag, gaat het SKG-keurmerk specifiek over het hang- en sluitwerk: scharnieren, sloten en de meerpuntssluiting. Het SKG-logo met één, twee of drie sterren geeft aan hoe lang en hoe zwaar dat beslag is getest tegen forceren. Voor RC2 wordt doorgaans SKG** (twee sterren) voorgeschreven, voor RC3 meestal SKG*** (drie sterren) (bron: Vierhout Kozijnen, weerstandsklassen; Conwindo, RC2-kozijnen). Een meerpuntssluiting, waarbij de vleugel op meerdere punten in het kozijn vergrendelt in plaats van op één slot, is bij een inbraakwerend kozijn vrijwel altijd standaard.

In de praktijk lopen die twee systemen vaker door elkaar dan een offerte laat zien. Is een compleet raam of een complete deur getest en gecertificeerd in klasse 2, dan hoeft het beslag in díé samenstelling niet apart SKG-gecertificeerd te zijn om aan de wettelijke eis te voldoen (bron: VHS). Andersom werkt het net zo goed niet: los SKG**-beslag in een willekeurig kozijn maakt daar nog geen RC2-kozijn van. Vraag bij een offerte dus door welke van de twee u koopt, een gecertificeerd element of gecertificeerd beslag. Meer over keurmerken in het algemeen, waaronder VKG en KOMO, leest u in ons artikel over het kozijnen keurmerk.

Veiligheidsglas: welk glas hoort erbij?

Een inbraakwerend kozijn wordt pas echt sterk in combinatie met het juiste glas. Naast standaard HR++ of triple isolatieglas kunt u bij ons ook kiezen voor veiligheidsglas: gehard glas (breekt in kleine, minder gevaarlijke stukjes), gelamineerd glas (een taaie folie tussen twee glasplaten houdt het geheel bijeen, ook na breuk) of een combinatie van gehard en gelamineerd glas voor het hoogste niveau. Voor het inbraakwerende effect is gelamineerd glas het belangrijkst, omdat het net als een autoruit niet in één klap doorgeslagen kan worden.

Let hierbij op een detail dat zelden wordt uitgelegd. In de Europese norm hoort bij RC2 gelaagd glas van minimaal klasse P4A volgens NEN-EN 356. Daarnaast bestaat er een variant die RC2N heet, en daarvoor geldt die glaseis niet (bron: Buildwise, bestektekst inbraakwerendheid RC2). Van buiten ziet u het verschil niet en op papier staat er in beide gevallen iets met een 2. Vraag daarom expliciet of u RC2 of RC2N krijgt en welke glasklasse erin zit. Stel uw kozijnen met het gewenste veiligheidsglas samen in de configurator en u ziet direct wat die keuze met de richtprijs doet.

Het Politiekeurmerk Veilig Wonen: is het de moeite waard?

Het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW) is een certificaat voor de hele woning, niet alleen voor de kozijnen: ook buitenverlichting, rookmelders en de voordeur tellen mee. Op woningniveau is de basiseis dat ramen en deuren drie minuten inbraakwerend zijn. Dat kan langs twee wegen: met gevelelementen die voldoen aan klasse 2 van NEN 5096, of met gecertificeerd hang- en sluitwerk volgens de PKVW Beveiligingsrichtlijn (bron: VHS). Voor een bestaande woning is het certificaat tien jaar geldig, daarna volgt een hercontrole.

Over verzekeringen doen veel verhalen de ronde. Wat de branchevereniging voor hang- en sluitwerk erover schrijft, is een stuk nuchterder: verzekeraars vrágen zelden om een PKVW-certificaat, en meestal blijft het bij een premiekorting als u het certificaat al hebt (bron: VHS). Hoeveel korting dat is, verschilt per maatschappij en per polis. Ook de cijfers over hoeveel inbraken het keurmerk voorkomt, lopen per bron flink uiteen; wij nemen die daarom niet over. Vraag het bij uw eigen verzekeraar na voordat u een korting meerekent in uw budget.

Laat u nieuwe kozijnen met RC2 of hoger en SKG-gekeurd hang- en sluitwerk plaatsen, dan bent u al een eind op weg naar de kozijneisen van het PKVW. Voor het volledige certificaat moet ook de rest van de woning voldoen, en juist de voordeur is daarbij vaak het onderdeel dat de doorslag geeft.

Wat kost een hogere weerstandsklasse?

Een vast bedrag per klasse bestaat niet, want de meerprijs hangt af van uw woning. Waar hij in gaat zitten, is wel te zeggen:

• Het aantal draaiende delen, niet het aantal vierkante meters. Elk raam dat open kan, heeft zwaarder beslag en meer sluitpunten nodig. Eén grote vaste ruit is op dit punt goedkoper dan drie kleine draaikiepramen.
• Het glas, dat per vierkante meter rekent. Gelamineerd veiligheidsglas kost meer dan gewoon isolatieglas.
• De beschikbaarheid. RC2 zit tegenwoordig in veel standaardseries. RC3 en RC4 zijn geteste samenstellingen die niet elke profielserie heeft, dus daar komen vaker maatwerk en een langere levertijd bij kijken.

Vraag de meerprijs per element apart uit in plaats van als één bedrag onderaan de offerte, en laat de weerstandsklasse zwart op wit in de offerte zetten. Dan ziet u waar het geld heen gaat, en kunt u er bewust voor kiezen alleen de bereikbare kozijnen zwaarder uit te voeren. Een vakman kan bij het opmeten aangeven welke elementen in uw woning daarvoor in aanmerking komen.

RC-deuren: wat maakt een deur weerstandsklasse 2?

Bij ramen gaat het gesprek meestal over het beslag, bij deuren over het hele blad. Een deur die als RC2 mag worden verkocht, is als compleet element getest: deurblad, kozijn, scharnieren, sluiting, cilinder en het glas dat erin zit, in precies de samenstelling die u geleverd krijgt. Een zwaar slot in een slap deurblad haalt de klasse dus niet, en een goedgekeurde deur die u zelf van andere scharnieren voorziet evenmin.

Waar u bij een deur naar kijkt:

• Het sluitwerk. Een meerpuntssluiting grijpt op meerdere hoogtes in het kozijn, waardoor wrikken met een schroevendraaier veel minder oplevert. In onze eigen deurconfigurator zit een meerpuntssluiting met cilinder standaard in de prijs; dat hoeft u niet apart te kiezen.
• De cilinder. NEN 5096 kent naast de Europese eisen een paar typisch Nederlandse aanvalsmethoden, waaronder cilindertrekken en gaatjesboren. Een cilinder met trekbeveiliging is daarom geen extraatje maar onderdeel van het verhaal.
• Het glas. Zit er glas in de deur of ernaast, dan is dat de plek waar iemand een arm doorheen steekt. Gelaagd veiligheidsglas blijft na een klap aan de folie hangen; gehard glas valt juist in stukken uiteen. Voor een deurvlak is gelaagd daarom de logische keuze.
• De deuren die u zelf vergeet. Een bergingsdeur die op de tuin uitkomt en een balkondeur boven een aanbouw tellen volgens NEN 5087 gewoon mee als bereikbaar. Inbrekers kiezen de achterkant, niet de voorgevel. Ook een bergingsdeur verdient dus dezelfde aandacht als de voordeur.

Wilt u weten wat er in een compleet deurpakket zit, kijk dan bij onze kunststof voordeuren of bij de voordeuren in de configurator. Over het beslag zelf, van scharnier tot sluitkom, gaat ons artikel over hang- en sluitwerk voor kozijnen. Draait uw nieuwe deur naar buiten, dan zitten de scharnieren aan de straatkant; wat dat betekent en hoe u de draairichting van uw voordeur bepaalt, leest u in een apart artikel.

Certificaat of niet: wat vraagt u aan de leverancier?

Hier zit een misverstand dat veel geld kan schelen. De wet eist dat bereikbare ramen en deuren voldoen aan weerstandsklasse 2 van NEN 5096, maar hij eist niet dat er een certificaat op tafel ligt. De leverancier moet wél kunnen aantonen dat zijn product aan die eis voldoet. Een test en certificering door een onafhankelijk instituut is daarvoor de gebruikelijke route; in Nederland doen SKG-IKOB (metaal en kunststof) en SKH of SHR (hout) dat werk, en zo'n certificaat geldt als voldoende bewijs (bron: informatieblad inbraakwerendheid, branchevereniging VHS).

Uit datzelfde informatieblad komt een tweede punt dat in offertes vaak verwarring geeft. Is een raam of deur als geheel gecertificeerd, dan voldoet die geteste combinatie van producten aan de klasse, en hoeft het hang- en sluitwerk daarbinnen niet nog eens apart getest en gecertificeerd te zijn. In de praktijk vragen fabrikanten en opdrachtgevers dat er vaak alsnog bij, zeker bij hout en kunststof. Weet dus wat u koopt: een losse SKG-sticker op een raamkruk zegt iets over dat onderdeel, niet over uw gevelelement.

Nog een nuance die zelden ter sprake komt: de RC2-eis in het Besluit bouwwerken leefomgeving geldt niet alleen bij nieuwbouw, maar ook bij grootschalige renovatie waarvoor de nieuwbouweisen van kracht zijn. Vervangt u alleen de kozijnen van uw bestaande woning, dan valt dat daar niet onder en is RC2 een keuze, geen plicht. Zit u midden in een ingrijpende verbouwing, vraag dan bij de gemeente na welk eisenniveau op uw plan van toepassing is, vóór u de kozijnen bestelt.

Ventilatieroosters in een inbraakwerend kozijn

Een rooster boven in het kozijn is een zwakke plek die vaak over het hoofd wordt gezien. Omdat de klasse geldt voor het complete element, moet het rooster in de geteste samenstelling passen; een willekeurig rooster in een RC2-raam kan de klasse tenietdoen. Er bestaan roosters die zelf op inbraakwerendheid zijn getest, in klasse RC2 en bij muurroosters ook in RC3 (bronnen: Renson, 431RC2; Storax, ST-421-RC3). Wilt u een rooster in een raam dat inbraakwerend moet zijn, vermeld dat dan bij uw aanvraag. Dan wordt in de offerte meegenomen welk rooster bij de gekozen klasse past. Meer over de roosters zelf leest u in ons artikel over ventilatieroosters in kozijnen.

RC5 en RC6: loketten, wachthuizen en balies

Wie op RC3 of RC6 zoekt, komt vaak uit bij loketten, balies en wachthuizen. Dat zijn geen woningkozijnen maar beveiligingsconstructies voor bijvoorbeeld een gemeentebalie, een portiersloge of een geldloket. Ze worden op dezelfde schaal van NEN-EN 1627 getest, alleen hoger: RC5 en RC6 gaan uit van een inbreker met elektrisch gereedschap zoals een zaag of een slijptol. Bij zulke toepassingen speelt vaak ook kogelwerendheid mee, en daarvoor bestaat een aparte norm. Een loket kan dus hoog inbraakwerend zijn zonder kogelwerend te zijn, en andersom.

Die constructies leveren wij niet. Onze configurators zijn gemaakt voor ramen, deuren en schuifpuien van woningen, waar RC2 de gangbare keuze is en RC3 de stap voor wie meer zekerheid wil. Voor een loket of wachthuis is een gespecialiseerde beveiligingsleverancier het juiste adres.