Asbest en kozijnen vervangen: wanneer een inventarisatie moet

Een offerte voor nieuwe kozijnen is zo aangevraagd. Wat veel mensen niet zien aankomen, is dat er bij een woning van vóór 1994 eerst iets anders moet gebeuren: een onderzoek naar asbest. Dat is geen extra service en ook geen verkooptruc, het staat in de wet. Wie er vooraf rekening mee houdt, verliest er hooguit een paar weken mee. Wie het overslaat, kan het werk stil zien vallen op de dag dat de vakman al voor de deur staat.

Waarom 1994 het jaartal is dat telt

Asbest is in Nederland decennialang verwerkt in bouwmaterialen. In gebouwen van vóór 1994 geldt daarom het vermoeden dat er asbest is toegepast. Voor bouwwerken die ná 1 januari 1994 zijn gebouwd, is een asbestinventarisatierapport niet verplicht (bron: Informatiepunt Leefomgeving).

Dat jaartal is dus geen richtlijn maar een harde knip. Weet u het bouwjaar van uw woning niet zeker, kijk dan in het Kadaster of vraag het na bij de gemeente. Onze eigen woningcheck haalt het bouwjaar live op uit de basisregistratie, wat in dit geval meer waard is dan een schatting.

Let op: het gaat om het bouwjaar van het bouwdeel waar u aan werkt. Bij een woning uit 1930 met een aanbouw uit 2005 kan het antwoord per gevel verschillen.

Waar asbest bij een kozijn zit

Bij het woord asbest denkt vrijwel iedereen aan golfplaten op een schuurdak. Rond een kozijn zit het op plekken die u van buitenaf niet ziet. De brancheorganisatie achter het VKG Keurmerk noemt er drie (bron: VKG Keurmerk):

• Panelen onder het raam. De borstwering onder een groot raam is in veel naoorlogse woningen een vlak paneel. Dat kan asbestcement zijn.
• De beglazingskit. Ramen die met asbesthoudende kit zijn afgedicht komen nog steeds voor, ook bij ramen die er verder modern uitzien.
• Platen tussen kozijn en buitenmuur. Die worden pas zichtbaar als de kitrand eraf gaat, en dus pas op de dag van de vervanging zelf.

Daar zit precies het venijn. De eerste twee kunt u soms nog vermoeden, de derde ziet niemand tot het kozijn losgaat. Dat is de reden dat de wet het onderzoek vóór het werk plaatst en niet tijdens.

Wanneer een inventarisatie verplicht is

De regel is kort. Wie sloopwerkzaamheden uitvoert of laat uitvoeren, moet een asbestinventarisatierapport hebben. Dat staat in artikel 7.9 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Een kozijn uit de gevel halen valt daaronder, want daarbij wordt een deel van het bouwwerk gesloopt.

Het onderzoek moet worden gedaan door een daarvoor gecertificeerd bedrijf. Uit dat onderzoek volgt een rapport, en daarin staat ook de risicoklasse van het aangetroffen materiaal. Die klasse bepaalt vervolgens wie het mag weghalen.

Vindt het onderzoek niets, dan heeft u een rapport waarmee het werk gewoon door kan. Vindt het wél iets, dan weet u dat voordat er een steiger staat.

Wat u zelf mag, en wat naar een gecertificeerd bedrijf moet

Particulieren mogen een beperkt aantal dingen zelf, en de grenzen zijn scherp getrokken.

Twee dingen worden hierbij vaak verkeerd begrepen. De 35 vierkante meter is een totaal en geen deelbaar quotum: u mag een dak van 100 vierkante meter niet opknippen in 35 die u zelf doet en 65 die een bedrijf doet. En de platen moeten intact blijven. Breken of zagen laat vezels vrij en is daarmee precies wat de regel wil voorkomen.

Voor het werk rond een kozijn valt dit in de praktijk vaak buiten de doe-het-zelfroute. Beglazingskit is niet geschroefd, en een paneel dat tussen kozijn en metselwerk zit, komt zelden heel naar buiten.

De melding bij de gemeente, en hoe lang die duurt

Voor sloopwerkzaamheden geldt een meldingsplicht bij de gemeente, in de regel ten minste vier weken voor de start (artikel 7.10 lid 2 Bbl). Voor twee situaties is die termijn korter, namelijk ten minste één week: asbestverwijdering door een particulier, en professionele asbestverwijdering tijdens reparatie of onderhoud aan een bewoond bouwwerk wanneer een langere termijn tot onnodige leegstand of ernstige overlast zou leiden (bron: Informatiepunt Leefomgeving).

Die vier weken zijn dus niet altijd vier weken, maar reken er in uw planning wel mee. De melding loopt via het Omgevingsloket. De gemeente kan aanvullende voorwaarden stellen aan wat er bij de melding hoort, dus kijk daar even naar op de site van uw eigen gemeente.

Wat dit betekent voor uw offerte en uw planning

Drie praktische gevolgen, en ze zijn alle drie te overzien als u ze op tijd kent.

Ten eerste de volgorde. Onderzoek eerst, melding daarna, dan pas het werk. Een stappenplan voor het vervangen van kozijnen begint bij een woning van vóór 1994 dus een stap eerder dan u denkt.

Ten tweede de kosten. Het onderzoek en een eventuele sanering staan los van de kozijnprijs en horen niet bij een kozijnofferte thuis. Vraag daarom expliciet hoe de vakpartner hiermee omgaat: wie het onderzoek regelt, en wat er gebeurt als er tijdens de uitvoering alsnog iets wordt aangetroffen.

Ten derde de tijd. Vier weken meldingstermijn plus de doorlooptijd van het onderzoek is voor de meeste mensen het verschil tussen kozijnen voor of na de winter. Wie in het najaar besluit, kan er verstandig aan doen om dit als eerste in gang te zetten.

De richtprijs voor de kozijnen zelf kunt u ondertussen gewoon uitrekenen. Stel uw kozijn samen in de configurator; dat kost niets en de offerte is vrijblijvend.

Het raakt vooral bepaalde bouwjaren

Waar dit speelt, is redelijk goed te voorspellen. Woningen uit de wederopbouw en de jaren zestig en zeventig hebben vaak grote raampartijen met een dicht paneel eronder, en dat is precies het onderdeel dat asbestcement kan zijn. Wie nog stalen kozijnen in huis heeft, zit per definitie in die periode.

In een stad als Leiden, waar een groot deel van de woningvoorraad ruim vóór 1994 is gebouwd, is dit dus eerder regel dan uitzondering. In naoorlogse wijken in bijvoorbeeld Leiderdorp geldt hetzelfde. Bij een appartement komt er nog iets bij: daar beslist de vereniging van eigenaren mee over de gevel, en dat traject staat beschreven in kozijnen vervangen in een VvE.

Gaat het kozijn er uiteindelijk uit, dan komt de dagkant binnen open te liggen en moet die weer worden afgewerkt. Wat u daarbij te kiezen heeft, staat in kunststof kozijnen afwerken aan de binnenkant. En of u voor de vervanging zelf een vergunning nodig heeft, is een aparte vraag met een eigen antwoord: zie kozijnen vervangen en de vergunning.

Kort samengevat

Is uw woning gebouwd vóór 1 januari 1994, dan hoort er een asbestinventarisatie te liggen voordat de kozijnen eruit gaan. Het onderzoek doet een gecertificeerd bedrijf, het rapport noemt de risicoklasse, en die klasse bepaalt of u iets zelf mag of dat er een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf aan te pas komt. Reken op een meldingstermijn bij de gemeente van vier weken, in bepaalde gevallen één week. Het hele traject van kozijnen vervangen wordt er niet duurder van als u het op tijd inplant, alleen langer.

Deze pagina legt de landelijke regels uit. Uw gemeente kan aanvullende eisen stellen aan de melding; controleer dat altijd bij uw eigen gemeente of via het Omgevingsloket.